Τετρακίνηση (AWD)

Η τετρακίνηση, γνωστή διεθνώς με τη συντομογραφία AWD (All-Wheel Drive), είναι μια διάταξη μετάδοσης που στέλνει την ισχύ του κινητήρα και στους τέσσερις τροχούς, αντί μόνο στο εμπρός ή στο πίσω ζεύγος. Στόχος της είναι να αξιοποιήσει στο μέγιστο τη διαθέσιμη πρόσφυση, μοιράζοντας την κινητήρια δύναμη σε τέσσερα σημεία επαφής με το οδόστρωμα αντί για δύο· έτσι βελτιώνεται η ικανότητα του αυτοκινήτου να επιταχύνει, να ανηφορίζει και να στρίβει εκεί όπου το κράτημα είναι περιορισμένο, από έναν βρεγμένο κυκλικό κόμβο μέχρι μια χιονισμένη ανηφόρα. Σήμερα αποτελεί δημοφιλή επιλογή σε σεντάν, στέισον βάγκον και στη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων crossover και SUV.

Στη συνηθισμένη διάταξη AWD το σύστημα λειτουργεί αυτόματα και, σε πολλές σχεδιάσεις, μόνιμα, οπότε ο οδηγός δεν χρειάζεται να κάνει απολύτως τίποτα για να το ενεργοποιήσει. Η ισχύς περνά από το κιβώτιο ταχυτήτων σε ένα κεντρικό διαφορικό ή σε έναν σύνδεσμο με συμπλέκτη, που κατανέμει τη ροπή ανάμεσα στον εμπρός και στον πίσω άξονα, ενώ τα διαφορικά των αξόνων τη μοιράζουν μεταξύ αριστερού και δεξιού τροχού. Ορισμένα συστήματα κινούν διαρκώς και τους τέσσερις τροχούς· άλλα λειτουργούν υπό κανονικές συνθήκες ως προσθιοκίνητα ή πισωκίνητα και εμπλέκουν τον δεύτερο άξονα μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου μόλις οι αισθητήρες ανιχνεύσουν ολίσθηση, εξοικονομώντας καύσιμο χωρίς να θυσιάζουν την εφεδρεία πρόσφυσης.

Στην καθημερινή οδήγηση το όφελος μεταφράζεται σε αίσθημα σιγουριάς. Στο ξεκίνημα σε βρεγμένη ανηφόρα, στην επιτάχυνση από διασταύρωση προς ολισθηρό δρόμο ή σε ένα ορεινό πέρασμα μέσα στη βροχή, ένα τετρακίνητο αυτοκίνητο περνά την ισχύ του στο οδόστρωμα με πολύ λιγότερη αναστάτωση από ένα αντίστοιχο δικίνητο, περιορίζοντας το σπινάρισμα και την απώλεια σύνθεσης που το συνοδεύει. Επειδή η ροπή μοιράζεται, κανένας τροχός δεν καλείται να μεταφέρει περισσότερη δύναμη από όση αντέχει, κάτι που σταθεροποιεί το αυτοκίνητο και βελτιώνει την ευστάθεια κατεύθυνσης υπό επιτάχυνση.

Είναι σημαντικό να διακρίνεται η τετρακίνηση AWD από το παραδοσιακό σύστημα 4WD. Τα συστήματα AWD είναι ρυθμισμένα κυρίως για σιγουριά επί δρόμου σε κάθε καιρική συνθήκη και σχεδιάζονται ώστε να λειτουργούν διακριτικά, χωρίς παρέμβαση του οδηγού. Το συμβατικό 4WD, αντίθετα, προορίζεται για σοβαρή χρήση εκτός δρόμου, συνήθως με επιλεγόμενο σετ αργών σχέσεων (low range), στιβαρά μπλοκέ διαφορικά και μη μόνιμη εμπλοκή που ενεργοποιεί συνειδητά ο οδηγός. Τα όρια έχουν θολώσει καθώς οι εμπορικές ονομασίες αλληλεπικαλύπτονται, όμως η ουσιαστική διάκριση — ασφάλεια στην άσφαλτο έναντι αντοχής στο χώμα — παραμένει χρήσιμη.

Η τετρακίνηση έχει και πραγματικό κόστος. Οι επιπλέον άξονες μετάδοσης, τα διαφορικά και οι σύνδεσμοι προσθέτουν βάρος και μηχανικές απώλειες, επιβαρύνοντας ελαφρώς την κατανάλωση και τις εκπομπές, ενώ ανεβάζουν την τιμή αγοράς και το κόστος συντήρησης. Κυρίως, η τετρακίνηση βοηθά την επιτάχυνση και την πρόσφυση, αλλά δεν μειώνει καθόλου τις αποστάσεις φρεναρίσματος ούτε αυξάνει το πλευρικό κράτημα πέρα από όσο επιτρέπουν τα ελαστικά· μπορεί επομένως να καλλιεργήσει υπερβολική αυτοπεποίθηση — στον πάγο, τα κατάλληλα χειμερινά ελαστικά μετρούν πολύ περισσότερο από τον αριθμό των κινητήριων τροχών.

Η AWD αντιπαραβάλλεται με την προσθιοκίνηση και την πισωκίνηση, που κινούν από έναν μόνο άξονα η καθεμία, καθώς και με τα πιο εξειδικευμένα συστήματα 4WD. Στην καρδιά της βρίσκεται το κεντρικό διαφορικό ή το ηλεκτρονικό του ισοδύναμο, το εξάρτημα που αποφασίζει πώς θα μοιραστεί η διαθέσιμη ροπή ανάμεσα στους δύο άξονες.