Control Trac

Control Trac είναι η εμπορική ονομασία της Ford για ένα ηλεκτρονικά ελεγχόμενο σύστημα τετρακίνησης που τοποθετήθηκε σε πολλά φορτηγάκια και SUV της μάρκας, σχεδιασμένο να προσφέρει στον οδηγό την ευκολία ενός αυτόματου, αυτοδιαχειριζόμενου συστήματος μετάδοσης μαζί με τη σκόπιμη, κλειδωμένη ικανότητα μιας παραδοσιακής τετρακίνησης μερικής εμπλοκής. Υπάρχει για να γεφυρώσει δύο κόσμους που ιστορικά ήταν χωριστοί: την άκοπη πρόσφυση σε κάθε επιφάνεια που δίνουν τα αυτόματα συστήματα και τις στιβαρές, προβλέψιμες χαμηλές σχέσεις που απαιτεί η σοβαρή εκτός δρόμου και βαριά χρήση.

Στην καρδιά του συστήματος βρίσκεται ένα ηλεκτρονικά ελεγχόμενο κιβώτιο μεταφοράς εξοπλισμένο με πολύδισκο συμπλέκτη. Στην αυτόματη λειτουργία το όχημα κινείται κατά κύριο λόγο από τους πίσω τροχούς για λόγους απόδοσης, ενώ αισθητήρες παρακολουθούν τις ταχύτητες περιστροφής των τροχών και άλλες παραμέτρους· όταν ο εγκέφαλος ανιχνεύσει ότι οι πίσω τροχοί αρχίζουν να ολισθαίνουν, εμπλέκει προοδευτικά τον συμπλέκτη και στέλνει ροπή στον εμπρός άξονα, αποκαθιστώντας την πρόσφυση χωρίς καμία ενέργεια από τον οδηγό. Ο χειρισμός γίνεται μέσω περιστροφικού διακόπτη ή κουμπιού στο ταμπλό αντί για μηχανικό μοχλό, με επιλογή ανάμεσα στην αυτόματη λειτουργία και στις σταθερές καταστάσεις.

Πέρα από την αυτόματη λειτουργία, το Control Trac προσφέρει τετρακίνηση υψηλής σχέσης επιλεγόμενη από τον οδηγό, η οποία κλειδώνει μια πιο ισόρροπη κατανομή ροπής για παρατεταμένες συνθήκες χαμηλής πρόσφυσης όπως χιόνι, λάσπη ή χαλίκι, και τετρακίνηση χαμηλής σχέσης, που εμπλέκει ένα σύνολο γραναζιών υποπολλαπλασιασμού μέσα στο κιβώτιο μεταφοράς για να πολλαπλασιάσει τη ροπή σε απότομες κατηφόρες, ρυμούλκηση και αργή, τεχνική οδήγηση εκτός δρόμου. Αυτός ο συνδυασμός είναι το καθοριστικό πλεονέκτημα του συστήματος: οι καθημερινές μετακινήσεις επωφελούνται από τετρακίνηση που δεν απαιτεί παρέμβαση, ενώ το δύσκολο έδαφος μπορεί να βασιστεί σε ένα θετικά εμπλεκόμενο σύστημα με υποπολλαπλασιασμό.

Η πρακτική γοητεία είναι ότι ένα σύστημα καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα χρήσεων. Ο οδηγός δεν χρειάζεται να προβλέπει τα ολισθηρά σημεία, αφού η αυτόματη λειτουργία αντιδρά μόνη της, αλλά το ίδιο όχημα διατηρεί γνήσιο μηχανικό εξοπλισμό χαμηλών σχέσεων για να ανεβάσει ένα τρέιλερ σε βρεγμένη ράμπα ή να συρθεί σε ανώμαλο έδαφος, κάτι που λείπει από τα ήπια, προσανατολισμένα στην άσφαλτο συστήματα. Πολλές υλοποιήσεις επιτρέπουν την αλλαγή λειτουργίας εν κινήσει, εντός ορίων ταχύτητας — μια ευκολία τύπου shift-on-the-fly που αποφεύγει το σταμάτημα για αλλαγή μετάδοσης.

Υπάρχουν όμως και περιορισμοί που πρέπει να συνεκτιμώνται. Το Control Trac δεν είναι σύστημα μόνιμης τετρακίνησης στην τυπική του λειτουργία και βασίζεται στην ανίχνευση ολίσθησης πριν μεταφέρει ροπή, οπότε αντιδρά αντί να προλαμβάνει, ενώ ο πολύδισκος συμπλέκτης και τα ηλεκτρονικά προσθέτουν πολυπλοκότητα και απαιτούν σωστές βαλβολίνες και συντήρηση για να παραμείνουν αξιόπιστα. Όπως σε κάθε σύστημα τετρακίνησης, η τελική πρόσφυση εξαρτάται πάντα από τα ελαστικά και από τη συμπεριφορά των διαφορικών περιορισμένης ολίσθησης ή με μπλοκέ λειτουργία.

Το σύστημα γίνεται καλύτερα κατανοητό μέσα στο ευρύτερο λεξιλόγιο της μετάδοσης: αποτελεί μορφή τετρακίνησης που ενσωματώνει συμπεριφορά αυτόματης τετρακίνησης, είναι χτισμένο γύρω από ένα κιβώτιο μεταφοράς που μοιράζει τη ροπή στους δύο άξονες, και η εμπλοκή του εν κινήσει είναι παράδειγμα λειτουργίας shift-on-the-fly.