Αμορτισέρ

Το αμορτισέρ είναι το εξάρτημα της ανάρτησης που ελέγχει την κίνηση των ελατηρίων, εμποδίζοντας το αυτοκίνητο να αναπηδά επανειλημμένα αφού περάσει πάνω από μια ανωμαλία. Ένα ελατήριο μόνο του είναι μια αποθήκη ενέργειας: όταν συμπιεστεί, σπρώχνει πίσω, και μόλις διαταραχθεί θα ταλαντωθεί πάνω-κάτω για αρκετούς κύκλους πριν ηρεμήσει. Ανεξέλεγκτη, αυτή η ταλάντωση θα έκανε το αυτοκίνητο να επιπλέει και να κολυμπά χωρίς έλεγχο και, ακόμη πιο επικίνδυνα, θα προκαλούσε αναπήδηση των ελαστικών μακριά από το οδόστρωμα. Το αμορτισέρ υπάρχει για να απορροφά αυτή την πλεονάζουσα ενέργεια και να επαναφέρει γρήγορα την ανάρτηση σε κατάσταση ηρεμίας.

Το επιτυγχάνει μετατρέποντας την κινητική ενέργεια της κίνησης της ανάρτησης σε θερμότητα. Στο εσωτερικό του, ένα έμβολο συνδεδεμένο με το κινούμενο μέρος της ανάρτησης ωθείται μέσα σε ένα σώμα γεμάτο λάδι και, καθώς κινείται, σπρώχνει το λάδι μέσα από μικρές βαθμονομημένες βαλβίδες και οπές. Η αντίσταση που συναντά το λάδι καθώς στραγγαλίζεται μέσα από αυτές τις διόδους αντιτίθεται στην κίνηση, και το έργο που δαπανάται απέναντι σε αυτή την αντίσταση μετατρέπεται σε θερμότητα, η οποία στη συνέχεια αποβάλλεται στον περιβάλλοντα αέρα. Διαστασιολογώντας τις βαλβίδες με ακρίβεια, οι μηχανικοί καθορίζουν πόσο αντιστέκεται το αμορτισέρ στην κίνηση και μπορούν να του δώσουν διαφορετική συμπεριφορά στη συμπίεση από ό,τι στην επαναφορά, που αποτελεί το κλειδί για τη ρύθμιση της ποιότητας κύλισης.

Το αποτέλεσμα για το αυτοκίνητο είναι ότι τα ελαστικά μένουν σταθερά πιεσμένα πάνω στο οδόστρωμα και το αμάξωμα συγκροτημένο. Μια καλά αποσβεσμένη ανάρτηση ηρεμεί αμέσως μετά από κάθε διαταραχή, διατηρώντας σταθερό το φορτίο επαφής του ελαστικού, από το οποίο εξαρτώνται η πρόσφυση, η πέδηση και η διεύθυνση. Πολύ μαλακή απόσβεση αφήνει το αμάξωμα να επιπλέει και τους τροχούς να χοροπηδούν, ενώ πολύ σκληρή μεταφέρει απότομα χτυπήματα στην καμπίνα και μπορεί επίσης να μειώσει την πρόσφυση σε ανώμαλες επιφάνειες. Το αμορτισέρ λοιπόν δουλεύει χέρι-χέρι με το ελατήριο: το ελατήριο σηκώνει το φορτίο και απορροφά το χτύπημα, ενώ το αμορτισέρ καθορίζει πώς θα εξελιχθεί χρονικά αυτή η απορρόφηση.

Στα ελληνικά το εξάρτημα είναι παντού γνωστό ως αμορτισέρ, ενώ ο τεχνικά ακριβέστερος όρος είναι αποσβεστήρας κραδασμών· η καθιερωμένη ονομασία είναι μάλιστα κάπως παραπλανητική, αφού στην πραγματικότητα το ελατήριο είναι εκείνο που απορροφά τον κραδασμό, ενώ το αμορτισέρ ελέγχει την κίνηση που ακολουθεί. Η κατασκευή ποικίλλει, από τις απλές δισωλήνιες σχεδιάσεις έως τις πιο εξελιγμένες μονοσωλήνιες και τις μονάδες με πίεση αερίου, που αντιστέκονται στον αφρισμό του λαδιού σε σκληρή χρήση, μέχρι τα προσαρμοζόμενα αμορτισέρ, των οποίων η αντίσταση μεταβάλλεται ηλεκτρονικά ανάλογα με τις συνθήκες, όπως στα σύγχρονα συστήματα προσαρμοζόμενης ανάρτησης.

Όπως κάθε εξάρτημα με λάδι, το αμορτισέρ φθείρεται με τον χρόνο, και ένα αμορτισέρ που χάνει την απόδοσή του προδίδεται από κύλιση που επιπλέει, υπερβολική βύθιση της μύτης στο φρενάρισμα, ανομοιόμορφη φθορά των ελαστικών ή ορατή διαρροή υγρού από το σώμα του. Τα φθαρμένα αμορτισέρ αυξάνουν τις αποστάσεις ακινητοποίησης και υποβαθμίζουν την οδική συμπεριφορά, γι' αυτό αποτελούν πάγιο σημείο ελέγχου στη συντήρηση και στον τεχνικό έλεγχο ΚΤΕΟ. Το αμορτισέρ τοποθετείται συνήθως δίπλα σε ένα ελικοειδές ελατήριο και, στο γόνατο τύπου MacPherson, τα δύο ενώνονται σε μία ενιαία φέρουσα μονάδα, καθιστώντας το ένα από τα πιο θεμελιώδη στοιχεία της ανάρτησης κάθε οχήματος.