Πολύδισκη σύζευξη μετάδοσης (MPT)

Η πολύδισκη σύζευξη μετάδοσης, με τη συντομογραφία MPT (Multi-Plate Transfer), είναι μια σύζευξη τύπου συμπλέκτη που χρησιμοποιείται στα συστήματα τετρακίνησης για να μεταβάλλει την ποσότητα ροπής που στέλνεται σε έναν δεύτερο άξονα. Αντί να κλειδώνει μηχανικά τους άξονες μεταξύ τους με σταθερή κατανομή, χρησιμοποιεί ένα πακέτο εναλλασσόμενων δίσκων τριβής που μπορούν να συμπιεστούν με μεταβλητή δύναμη, επιτρέποντας τον ομαλό έλεγχο του ποσοστού ροπής που εκτρέπεται στον δευτερεύοντα άξονα, από μηδενικό έως σημαντικό μερίδιο. Αυτό την καθιστά την καρδιά πολλών σύγχρονων οχημάτων με τετρακίνηση κατ' απαίτηση.

Ο μηχανισμός λειτουργεί με την ίδια αρχή με έναν συμπλέκτη. Μια στοίβα δίσκων, εναλλάξ συνδεδεμένων με σφηνώσεις στην πλευρά εισόδου και εξόδου της σύζευξης, βρίσκεται μέσα σε λουτρό λαδιού. Όταν οι δίσκοι συμπιέζονται μεταξύ τους, μεταδίδουν ροπή μέσω τριβής· όταν αποσυμπιέζονται, οι δύο πλευρές μπορούν να περιστρέφονται ανεξάρτητα και δεν περνά καθόλου κίνηση. Η δύναμη σύσφιξης ασκείται από έναν ενεργοποιητή, ο οποίος μπορεί να είναι υδραυλικός, ηλεκτρομαγνητικός ή ηλεκτρομηχανικός, και ρυθμίζεται συνεχώς ώστε η σύζευξη να αποδίδει οτιδήποτε από μια ελαφριά προφόρτιση έως σχεδόν πλήρες κλείδωμα, ανάλογα με τις συνθήκες.

Το βασικό πλεονέκτημα της διάταξης είναι ο συνδυασμός απόδοσης και ικανότητας. Στη συντριπτική πλειονότητα της κανονικής οδήγησης, η σύζευξη παραμένει σε μεγάλο βαθμό απεμπλεγμένη και το όχημα κυλά ως δικίνητο, συνήθως προσθιοκίνητο, με τον δευτερεύοντα άξονα αποσυνδεδεμένο ώστε να ελαχιστοποιούνται οι αντιστάσεις και η κατανάλωση καυσίμου. Μόλις το σύστημα ανιχνεύσει ολίσθηση τροχού, ή την προβλέψει από τα δεδομένα γκαζιού, τιμονιού και άλλων αισθητήρων, συμπιέζει τους δίσκους και τροφοδοτεί ροπή στον δεύτερο άξονα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, αποκαθιστώντας την πρόσφυση χωρίς καμία ενέργεια του οδηγού.

Η πιο γνωστή εφαρμογή είναι η σύζευξη Haldex, που τοποθετείται σε πολλά τετρακίνητα αυτοκίνητα με εγκάρσιο κινητήρα από κατασκευαστές του Ομίλου Volkswagen, τη Volvo και άλλους. Οι πρώτες γενιές ήταν κατά κύριο λόγο αντιδραστικές, εμπλεκόμενες μόνο αφού είχε ήδη ξεκινήσει η ολίσθηση, ενώ οι μεταγενέστερες ηλεκτρονικά ελεγχόμενες εκδόσεις μπορούν να προφορτίζουν τον συμπλέκτη και να κατανέμουν τη ροπή προληπτικά, για πιο άμεση απόκριση, ακόμη και με μια δόση σπορ προδιάθεσης. Παρόμοιες πολύδισκες συζεύξεις εμφανίζονται με διάφορες εμπορικές ονομασίες σε όλη τη βιομηχανία, επιτελώντας τον ίδιο θεμελιώδη ρόλο της κατ' απαίτηση σύνδεσης του άξονα.

Αξίζει να διακρίνεται η πολύδισκη σύζευξη από το κεντρικό διαφορικό ενός συστήματος μόνιμης τετρακίνησης. Το κεντρικό διαφορικό μοιράζει μόνιμα τη ροπή μεταξύ των αξόνων, επιτρέποντάς τους ταυτόχρονα να περιστρέφονται με διαφορετικές ταχύτητες, ενώ η πολύδισκη σύζευξη αφήνει κανονικά τον δεύτερο άξονα αποσυνδεδεμένο και τον εμπλέκει μόνο όταν χρειάζεται. Το τίμημα είναι ότι μια κατ' απαίτηση σύζευξη μπορεί να παρουσιάσει στιγμιαία καθυστέρηση μέχρι να φτάσει η πλήρης κίνηση και ενδέχεται να υπερθερμανθεί υπό παρατεταμένο βαρύ φορτίο — γι' αυτό τα γνήσια εκτός δρόμου οχήματα προτιμούν συχνά κλειδώσιμο κεντρικό διαφορικό. Για οχήματα προσανατολισμένα στον δρόμο που αναζητούν την ασφάλεια της τετρακίνησης με την οικονομία της δικίνησης, ωστόσο, η πολύδισκη σύζευξη μετάδοσης αποτελεί κομψή και ευρέως διαδεδομένη λύση.