Αρχική/Γλωσσάρι αυτοκινήτου/Overdrive (σχέση υπερπολλαπλασιασμού)
06 — Γλωσσάρι
Μετάδοση και σύστημα κίνησης

Overdrive (σχέση υπερπολλαπλασιασμού)

Overdrive ονομάζεται κάθε σχέση μετάδοσης με λόγο μικρότερο από 1:1, που επιτρέπει στον κινητήρα να περιστρέφεται πιο αργά από τον άξονα μετάδοσης για χαλαρή, οικονομική πορεία.

Κατηγορία
Μετάδοση και σύστημα κίνησης
Σχετικοί όροι
4
Στο γλωσσάρι
#272 από 389
Ορισμός

Ο όρος overdrive περιγράφει κάθε σχέση μετάδοσης της οποίας ο λόγος είναι αριθμητικά μικρότερος από 1:1, δηλαδή ο άξονας εξόδου του κιβωτίου περιστρέφεται ταχύτερα από τον άξονα εισόδου. Στην πράξη, ο κινητήρας γυρίζει πιο αργά από τον άξονα μετάδοσης ή τους κινητήριους τροχούς, οπότε ένα αυτοκίνητο που ταξιδεύει στον αυτοκινητόδρομο μπορεί να διατηρεί υψηλή ταχύτητα ενώ ο στροφαλοφόρος περιστρέφεται σε σχετικά χαμηλές στροφές. Η ιδέα υπάρχει για να σπάσει την ιστορική σύνδεση ταχύτητας πορείας και στροφών κινητήρα: χωρίς σχέση overdrive, ο κινητήρας θα έπρεπε να ουρλιάζει σε υψηλές στροφές στον ανοιχτό δρόμο, καίγοντας περισσότερο καύσιμο και φθειρόμενος γρηγορότερα από όσο χρειάζεται.

Μηχανικά, το overdrive μπορεί να υλοποιηθεί με δύο τρόπους. Η αρχική προσέγγιση, διαδεδομένη από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1980, ήταν μια ξεχωριστή πλανητική μονάδα βιδωμένη πίσω από το κύριο κιβώτιο, που ενεργοποιούνταν με σωληνοειδές πηνίο ή ηλεκτρικό διακόπτη και δρούσε στην τελευταία μία ή δύο σχέσεις. Ένα σύστημα πλανητικών γραναζιών, που κλείδωνε ή απελευθερωνόταν μέσω υδραυλικού συμπλέκτη και ταινίας πέδησης, ανέβαζε την ταχύτητα εξόδου πάνω από την ταχύτητα εισόδου. Η σύγχρονη προσέγγιση είναι απλώς να σχεδιάζονται η τελευταία ή οι τελευταίες σχέσεις του κύριου κιβωτίου με λόγο μικρότερο από 1:1, ώστε η λειτουργία να είναι ενσωματωμένη και όχι πρόσθετη· ένα μηχανικό κιβώτιο έξι σχέσεων μπορεί να έχει πέμπτη γύρω στο 0,85:1 και έκτη πλησιέστερα στο 0,65:1.

Τα οφέλη είναι πιο αθόρυβη, πιο πολιτισμένη και πιο οικονομική πορεία. Η πτώση των στροφών του κινητήρα από, ας πούμε, 3.500 σ.α.λ. σε 2.200 σ.α.λ. με σταθερά 110 km/h μειώνει τις απώλειες τριβής, το έργο άντλησης και τον θόρυβο, κάτι που μπορεί να περιορίσει αισθητά την κατανάλωση στον αυτοκινητόδρομο και να μετριάσει την κόπωση στα μεγάλα ταξίδια. Μειώνει επίσης τη φθορά του κινητήρα στη διάρκεια ζωής του αυτοκινήτου, αφού συσσωρεύονται λιγότερες περιστροφές για κάθε διανυόμενο χιλιόμετρο.

Το αντίτιμο είναι η ροπή. Επειδή η σχέση πολλαπλασιάζει την ταχύτητα εις βάρος της ροπής στρέψης, μια σχέση overdrive αφήνει ελάχιστο απόθεμα για επιτάχυνση ή ανάβαση. Αν ζητηθεί από το αυτοκίνητο να τραβήξει σε ανηφόρα με ενεργό overdrive, ο κινητήρας θα «μουγκρίζει» υποτονικά, οπότε η σχέση εγκαταλείπεται — με ενέργεια του οδηγού στο μηχανικό κιβώτιο ή με αυτόματο kickdown — όποτε απαιτείται ζωηρή επιτάχυνση ή απότομη κλίση. Στα παλαιότερα συστήματα ξεχωριστής μονάδας, το overdrive ήταν συνήθως απενεργοποιημένο στις χαμηλές σχέσεις ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο.

Η κατανόηση του overdrive ξεκαθαρίζει αρκετές συναφείς έννοιες. Αποτελεί ένα στοιχείο του συνολικού εύρους σχέσεων του αυτοκινήτου, σε συνεργασία με τη σχέση του τελικού (διαφορικού), που καθορίζουν τις στροφές του κινητήρα για δεδομένη ταχύτητα πορείας. Τα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια οκτώ, εννέα και δέκα σχέσεων περιέχουν ουσιαστικά πολλαπλές σχέσεις overdrive, επιτρέποντας ιδιαίτερα «μακριά» χαλαρή πορεία, ενώ τα κιβώτια συνεχώς μεταβαλλόμενων σχέσεων (CVT) πετυχαίνουν το ίδιο χαλαρό αποτέλεσμα χωρίς διακριτά σκαλοπάτια. Σε κάθε περίπτωση, ο σκοπός παραμένει ο ιστορικός: να αφήνει τον κινητήρα να «σουλατσάρει» οικονομικά μόλις το αυτοκίνητο πιάσει την ταχύτητά του.

Βασικά σημεία
  • Σχέση μετάδοσης κάτω από 1:1 — ο κινητήρας γυρίζει πιο αργά από τον άξονα μετάδοσης
  • Χαμηλώνει τις στροφές του κινητήρα για αθόρυβη, οικονομική πορεία
  • Σήμερα ενσωματώνεται ως οι «μακριές» τελευταίες σχέσεις των σύγχρονων κιβωτίων
  • Προσφέρει ελάχιστη ροπή — εγκαταλείπεται σε δυνατή επιτάχυνση ή ανηφόρα
Γνωστός και ως
overdrive gearOD