Shift-On-The-Fly

Ο όρος shift-on-the-fly περιγράφει σύστημα τετρακίνησης που επιτρέπει στον οδηγό να συμπλέκει ή να αποσυμπλέκει τον εμπρός άξονα ενώ το όχημα κινείται, αντί να σταματά, να κατεβαίνει από την καμπίνα και να κλειδώνει χειροκίνητα τα εμπρός μουαγιέ. Εμφανίστηκε ως στοιχείο άνεσης στα οχήματα με τετρακίνηση μερικής εμπλοκής (part-time), όπου η δικίνηση είναι η κανονική λειτουργία στον δρόμο και η τετρακίνηση προορίζεται για ολισθηρές ή χαλαρές επιφάνειες. Η έκφραση καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1980, καθώς οι κατασκευαστές αντικαθιστούσαν την άβολη παλαιότερη διαδικασία με σύστημα που ο οδηγός χειρίζεται από τη θέση του, εν κινήσει.

Ο μηχανισμός βασίζεται σε κιβώτιο μεταφοράς που ενεργοποιείται ηλεκτρικά ή με υποπίεση, σε συνδυασμό με αυτόματα κλειδούμενα εμπρός μουαγιέ. Όταν ο οδηγός γυρίσει τον περιστροφικό επιλογέα στο ταμπλό ή πατήσει ένα κουμπί, ένας ενεργοποιητής μετακινεί ένα δακτυλίδι σύμπλεξης που συνδέει τον εμπρός άξονα εξόδου με το κιβώτιο μεταφοράς, ενώ χωριστός μηχανισμός κλειδώνει τα εμπρός μουαγιέ ώστε οι τροχοί να κινούν τα ημιαξόνια. Επειδή η δικίνηση και η τετρακίνηση μοιράζονται την ίδια σχέση μετάδοσης (την υψηλή κλίμακα), οι εμπρός και πίσω κεντρικοί άξονες μετάδοσης περιστρέφονται ήδη με συμβατές ταχύτητες, οπότε ο συγχρονιστήρας ή το δακτυλίδι σύμπλεξης εμπλέκεται ομαλά, χωρίς τριξίματα, με το όχημα να κυλά.

Για τον οδηγό, το πρακτικό όφελος είναι η δυνατότητα άμεσης αντίδρασης στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Ένα ξαφνικό κομμάτι λάσπης, χιονιού ή μια βρεγμένη ράμπα αντιμετωπίζεται επιλέγοντας τετρακίνηση στα 40 ή 50 μίλια την ώρα χωρίς να αφήσει το γκάζι, εκεί όπου ένα παλαιότερο σύστημα θα απαιτούσε πλήρη στάση και βόλτα γύρω από το καπό. Έτσι η λειτουργία αποδεικνύεται πραγματικά χρήσιμη στην καθημερινή οδήγηση και όχι κάτι που προορίζεται μόνο για προγραμματισμένες εξορμήσεις εκτός δρόμου.

Υπάρχουν όμως όρια στο τι γίνεται εν κινήσει. Η μετάβαση στην αργή κλίμακα (low range), που σημαίνει επιλογή πολύ μεγαλύτερης υποπολλαπλασιαστικής σχέσης μέσα στο κιβώτιο μεταφοράς, απαιτεί σχεδόν πάντα το όχημα να είναι ακίνητο ή σχεδόν ακίνητο, συχνά με το κιβώτιο ταχυτήτων στη νεκρά, διότι τα γρανάζια περιστρέφονται με πολύ διαφορετικές ταχύτητες και δεν μπορούν να εμπλακούν υπό φορτίο. Οι κατασκευαστές αναγράφουν συνήθως μέγιστη ταχύτητα για την εμπλοκή εν κινήσει και χωριστή οδηγία για στάση πριν από την επιλογή της αργής κλίμακας.

Το shift-on-the-fly δεν πρέπει να συγχέεται με σύστημα μόνιμης ή αυτόματης τετρακίνησης, που στέλνει ροπή και στους τέσσερις τροχούς συνεχώς, χωρίς ενέργεια του οδηγού. Παραμένει κατά βάση σύστημα μερικής εμπλοκής με πιο βολικό τρόπο σύμπλεξης και δεν διαθέτει κεντρικό διαφορικό, οπότε πρέπει να επιστρέφει σε δικίνηση σε στεγνές επιφάνειες με υψηλή πρόσφυση, ώστε να αποφεύγεται η συστροφή της μετάδοσης. Επώνυμες υλοποιήσεις, όπως το Control-Trac της Ford και διάφορα ηλεκτρονικά κιβώτια μεταφοράς, στηρίζονται στην ίδια βασική αρχή, προσθέτοντας τους δικούς τους ενεργοποιητές και τη δική τους λογική ελέγχου.