6x4

Oznaczenie 6x4 to wzór napędu stosowany głównie dla ciężarówek i innych pojazdów użytkowych. Pierwsza liczba podaje łączną liczbę pozycji kół w pojeździe, a druga to, ile z nich jest napędzanych przez silnik. Pojazd 6x4 ma zatem sześć pozycji kół, z których cztery otrzymują napęd, a pozostałe dwa po prostu toczą się i zwykle odpowiadają za kierowanie. W tej konwencji liczenia para kół na jednej piaście, jak w przypadku osi napędowych z kołami bliźniaczymi, traktowana jest jako jedna pozycja koła.

W praktyce 6x4 to niemal zawsze trzyosiowa ciężarówka lub ciągnik siodłowy z jedną osią kierowaną z przodu i dwiema osiami napędowymi z tyłu, w układzie nazywanym często napędem tandemowym. Silnik przekazuje moment obrotowy przez skrzynię biegów na przednią z osi tylnych, a przelotowy mechanizm różnicowy lub międzyosiowy dyferencjał przekazuje moc dalej, również na oś najbardziej wysuniętą do tyłu, dzięki czemu obie osie tylne ciągną. Oś przednia przenosi układ kierowniczy oraz część obciążenia, ale nie jest napędzana.

Układ ten stanowi standardową konfigurację roboczą do ciężkiego transportu po drogach utwardzonych. Dwie napędzane osie tylne rozkładają masę ładunku i układu napędowego na większą liczbę opon, co zarówno chroni nawierzchnię, jak i pozwala spełnić prawne limity nacisku na oś, zapewniając przy tym dostateczną przyczepność do poruszania bardzo ciężkich zestawów po asfalcie. To typowa konfiguracja dalekobieżnych ciągników siodłowych, wywrotek, betonomieszarek oraz ciężarówek skrzyniowych spędzających większość czasu na sieci autostrad.

Wzór ten najlepiej zrozumieć przez porównanie z sąsiednimi układami. Pojazd 6x2 również ma trzy osie, ale napędza tylko jedną z pary tylnych, podczas gdy druga jest nienapędzaną osią podporową lub podnoszoną; oszczędza to masę i paliwo przy lżejszej lub częściowo obciążonej pracy, kosztem przyczepności. Z kolei 6x6 napędza wszystkie trzy osie, łącznie z przednią, wymieniając ekonomię na maksymalną przyczepność w terenie. Układ 6x4 plasuje się pomiędzy nimi, przedkładając ładowność i przyczepność na drodze nad skrajne możliwości napędu na wszystkie koła.

Napęd tandemowy wiąże się z pewnymi kompromisami. Druga oś napędowa, jej mechanizm różnicowy oraz połączenie międzyosiowe dodają masę, złożoność mechaniczną, opory toczenia i koszt w porównaniu z 6x2, dlatego przewoźnicy wybierają między nimi zależnie od terenu, ładowności i priorytetów paliwowych. Na luźnym lub śliskim podłożu 6x4 wciąż nie ma napędzanych kół przednich, więc w trudnych warunkach może ustępować pojazdowi 6x6.

Notacja wzoru napędu obejmuje całe spektrum układów pojazdów, od znanego 4x2 zwykłego samochodu czy lekkiej ciężarówki z napędem na dwa koła, przez 4x4, aż po ciężkie 8x4 i większe. Zrozumienie 6x4 obok pokrewnych pojęć, takich jak 6x6, napęd na cztery koła oraz podstawowe pojęcie osi napędowej, daje jasny obraz tego, jak producenci dopasowują przyczepność i ładowność do przeznaczenia pojazdu.