Automatyczna skrzynia biegów sterowana elektronicznie to klasyczna przekładnia automatyczna, w której o tym, kiedy i jak zmienić bieg, decyduje dedykowany sterownik przekładni, a nie wyłącznie logika hydrauliczna. Najwcześniejsze skrzynie automatyczne korzystały z regulatora mierzącego prędkość jazdy oraz z zaworu połączonego z przepustnicą, który odczytywał obciążenie silnika, kierując płyn pod ciśnieniem przez sieć zaworów w korpusie sterującym tak, by włączyć właściwe przełożenie. Rozwiązanie to, choć pomysłowe, było kompromisem: momenty zmiany biegów wyznaczały sztywności sprężyn i przekroje kanałów, a kalibracja mogła odpowiadać jedynie uśrednionym warunkom. Sterowana elektronicznie skrzynia automatyczna powstała, by ten kompromis wyeliminować, oddając kontrolę mikroprocesorowi, który reaguje znacznie precyzyjniej i elastyczniej.
W układzie elektronicznym sterownik odczytuje sygnały takie jak prędkość pojazdu, prędkość obrotowa silnika, położenie przepustnicy oraz wybrany tryb jazdy, a następnie zasila zespół elektrycznie sterowanych zaworów elektromagnetycznych umieszczonych w korpusie sterującym lub na nim. Te zawory zastępują lub korygują dawny hydrauliczny regulator i obwody modulujące, kierując płyn do sprzęgieł i taśm, które blokują i zwalniają zestawy kół planetarnych. Ponieważ sterownik potrafi płynnie narastać ciśnienie zasilania i nakładać na siebie zwolnienie jednego elementu z włączeniem kolejnego, prowadzi samą zmianę z finezją niedostępną dla sztywnej hydrauliki, łagodząc przekazanie momentu obrotowego zamiast dopuszczać gwałtowne szarpnięcie.
Korzyści praktyczne są dla kierowcy wyraźnie odczuwalne. Zmiany biegów są szybsze i płynniejsze, skrzynia może utrzymać niższe przełożenie, by uzyskać żywszą reakcję, albo wcześniej sięgnąć po wyższe, aby oszczędzać paliwo, a kalibrację można zmienić w oprogramowaniu, bez ponownej obróbki zaworów. Producenci wykorzystują to, by spełniać normy emisji spalin i wymogi zużycia paliwa, ponieważ przekładnia potrafi utrzymać silnik bliżej najbardziej efektywnego zakresu pracy i wcześniej zablokować sprzęgło hydrokinetyczne, ograniczając straty poślizgu.
Sterowanie elektroniczne stało się też podstawą bardziej inteligentnego działania. Skoro w obiegu znajduje się komputer, może on rozpoznawać styl jazdy, wykrywać podjazdy i zjazdy, opóźniać przełożenie w wyższy bieg podczas pokonywania zakrętu oraz współpracować ze sterowaniem silnika, chwilowo ograniczając moment obrotowy w trakcie zmiany. Funkcje te tworzą fundament adaptacyjnego sterowania przekładnią i włączają skrzynię w szerszą sieć pokładową pojazdu obok układów stabilizacji toru jazdy i tempomatu.
W kwestii obsługi układ ten zależy od czystego płynu o właściwej specyfikacji oraz od sprawności czujników i instalacji elektrycznej; uszkodzony czujnik prędkości czy zacinający się zawór elektromagnetyczny zwykle wywoła kod usterki i tryb awaryjny, a nie ciche pogarszanie pracy. Dziś sterowana elektronicznie skrzynia automatyczna jest tak powszechna, że stanowi rozwiązanie domyślne, a sam opis ma charakter w dużej mierze historyczny: wyznacza przejście, które przekształciło skrzynię automatyczną z samodzielnego urządzenia hydraulicznego w zarządzany programowo element nowoczesnego układu napędowego.
- Skrzynia automatyczna z elektronicznie sterowanymi zmianami biegów
- Sterownik steruje zaworami elektromagnetycznymi, by precyzyjnie zmieniać przełożenia
- Płynniejsze i szybsze zmiany oraz lepsza ekonomia niż w skrzyniach czysto hydraulicznych
- Dziś niemal powszechna; podstawa adaptacyjnego sterowania zmianą biegów