Litry na sto kilometrów to standardowa, metryczna miara zużycia paliwa przez pojazd, wyrażająca, ile litrów paliwa potrzeba na przejechanie ustalonego dystansu stu kilometrów. To wielkość podawana w oficjalnych dokumentach, materiałach sprzedażowych i na komputerach pokładowych w Europie kontynentalnej oraz większości świata, leżąca u podstaw tego, jak nabywcy porównują koszty eksploatacji jednego auta z drugim. Jej logika to logika zużycia: odpowiada na pytanie, ile paliwa pochłonie dana podróż.
Jednostka ta jest w istocie odwrotnością starszych miar oszczędności paliwa. Ponieważ liczy paliwo zużyte na ustalony dystans, a nie pokonaną odległość na jednostkę paliwa, im niższa wartość, tym lepiej — auto o spalaniu pięciu litrów na 100 km jest oszczędniejsze niż auto o spalaniu ośmiu litrów. Stoi to w sprzeczności z konwencją mil na galon znaną w Wielkiej Brytanii i Ameryce Północnej, gdzie wyższa liczba oznacza większą sprawność, więc oba systemy zmieniają się w przeciwnych kierunkach. Przeliczenie między nimi nie jest prostym skalowaniem liniowym, bo jeden wyraża odległość na paliwo, a drugi paliwo na odległość, więc trzeba je powiązać przez ich odwrotności.
Jedną z praktycznych zalet wartości litrów na 100 km jest to, że skaluje się ona w prosty, addytywny sposób. Ponieważ zużycie odnosi się do dystansu, paliwo potrzebne na dowolną trasę uzyskuje się po prostu, mnożąc wartość przez liczbę stukilometrowych odcinków, a zużycie w jeździe mieszanej można sensownie uśrednić. Dzięki temu miarę łatwo przełożyć na realne pieniądze: pomnożona przez cenę paliwa daje czytelny koszt na sto kilometrów, dlatego jest tak przydatna przy planowaniu budżetu i przy porównywaniu wydatków eksploatacyjnych różnych modeli.
Wartość ta pozostaje też w ścisłym związku z emisją dwutlenku węgla samochodu. Dla danego paliwa każdy spalony litr uwalnia mniej więcej stałą masę dwutlenku węgla, więc zużycie w litrach na 100 km przekłada się niemal wprost na gramy dwutlenku węgla na kilometr, czyli miarę, na której opiera się znaczna część opodatkowania pojazdów i regulacji emisji. Benzyna i olej napędowy nieco różnią się zawartością energii i węgla na litr, dlatego obu paliw nie da się bezpośrednio porównywać litr w litr, lecz w obrębie jednego paliwa związek między zużyciem a emisją jest ścisły.
Podawane wartości zużycia powstają w znormalizowanych cyklach pomiarowych w laboratorium, aby różne auta można było porównywać na równych zasadach. Obecnym europejskim standardem jest procedura WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure), wprowadzona, by dawać wyniki bliższe rzeczywistej eksploatacji niż starszy i notorycznie zaniżony cykl NEDC, który zastąpiła. Mimo to oficjalne wartości pozostają wyidealizowane, a faktyczne zużycie zmienia się ze stylem jazdy, obciążeniem, ukształtowaniem terenu, pogodą i natężeniem ruchu. Z tym zastrzeżeniem litry na 100 km pozostają najczytelniejszym pojedynczym miernikiem tego, jak paliwożerny jest samochód i ile będzie kosztować jego eksploatacja.
- Litry paliwa zużyte na przejechanie 100 km
- Standardowa jednostka oszczędności paliwa poza krajami anglojęzycznymi
- Niższa wartość jest lepsza — odwrotnie niż mile na galon
- Skaluje się liniowo; wiąże się wprost z kosztem i emisją CO2