Adaptivni farovi

Adaptivni farovi su sistemi prednjeg osvetljenja koji menjaju kuda i kako svetle u skladu sa kretanjem vozila i okolinom, umesto da projektuju nepromenljiv snop pravo napred. Postoje zato što su klasični farovi podešeni za prav put, pa unutrašnjost krivine ostaje slabo osvetljena upravo onda kada je vozaču najpotrebnije da vidi u nju, a uz to ne nude način da se osvetljenje prilagodi brzini, opterećenju ili vozilima iz suprotnog smera. Usmeravanjem i oblikovanjem svetla prema putu, adaptivni sistemi proširuju vozačevo stvarno vidno polje noću i po lošem vremenu.

Osnovni mehanizam je dinamičko osvetljenje krivina, kod kojeg se sklopovi farova zakreću u vodoravnoj ravni pomoću malih elektromotora. Upravljačka jedinica čita ugao upravljača, brzinu vožnje i brzinu skretanja vozila, a zatim okreće snopove tako da prate krivinu puta, osvetljavajući bankinu i nadolazeću krivinu nekoliko metara ranije nego što bi to učinio nepokretan far. Mnogi sistemi to upotpunjuju statičkom funkcijom osvetljenja krivina, koja nakratko pali pomoćno svetlo ili deo snopa sa jedne strane na raskrsnicama i u oštrim skretanjima pri maloj brzini, popunjavajući prostor koji glavni snopovi još ne dosežu.

Pored upravljanja, napredniji sistemi prilagođavaju vertikalni domet i širinu snopa prema brzini i uslovima. Pri većim brzinama oboreno svetlo doseže dalje niz put, u gradu se širi šire i kraće, a posebni režimi mogu da rašire snop u magli ili po lošem vremenu. Automatsko nivelisanje održava granicu osvetljenja pravilno usmerenom bez obzira na to koliko je vozilo natovareno ili kako se naginje pri ubrzavanju i kočenju, sprečavajući i zaslepljujuće podizanje i beskorisno spuštanje snopa.

Praktičan učinak je znatno bolja vidljivost noću, ranije uočavanje opasnosti poput pešaka, životinja i prepreka uz put, kao i manje naprezanje očiju na mračnim, vijugavim deonicama. Pošto svetlo stiže tamo kuda vozilo ide, vozač dobija dragoceno dodatno vreme za reakciju upravo u situacijama u kojima je klasično osvetljenje najslabije.

Adaptivni farovi razvili su se daleko izvan običnog zakretanja. Bi-ksenonski i rani LED sistemi uveli su pokretne reflektore i zaslone, dok savremeni matrični LED i pikselni sistemi zamenjuju mehaničko pomeranje nizovima pojedinačno upravljanih LED dioda, pa čak i sićušnih ogledalskih čipova, koji snop oblikuju elektronski. Oni mogu da drže puno dugo svetlo gotovo neprekidno, dok selektivno zatamnjuju samo one delove snopa koji bi zaslepili vozila iz suprotnog smera ili ona ispred, prepoznata kamerom usmerenom unapred. U tom obliku adaptivno osvetljenje postaje deo šireg ADAS sistema, deleći senzore i logiku sa funkcijama poput noćnog vida, i predstavlja niz koji se proteže od osnovnih svetala za krivine, preko bi-ksenonskih sklopova, do matričnih LED farova koji u potpunosti oblikuju snop.