Aktivna kontrola skretanja (AYC)

Active Yaw Control, skraćeno AYC, jeste Mitsubishijev sistem usmeravanja obrtnog momenta, najpoznatiji po ugradnji u visokoučinske limuzine Lancer Evolution rođene iz relija. Njegova svrha je da izoštri odziv vozila u krivini aktivnim podešavanjem koliko se obrtnog momenta šalje na svaki od zadnjih točkova, podstičući vozilo da se uvije u krivinu i suprotstavljajući se prirodnoj sklonosti brze limuzine sa pogonom na sva četiri točka da izgura napolje, odnosno da podupravlja. Bio je to prelomni sistem, među prvim serijskim primenama pravog usmeravanja momenta, i Evolutionu je dao prepoznatljivu okretnost koja je pomogla da se izgradi reputacija ovog vozila.

Naziv se odnosi na skretanje, obrtanje vozila oko njegove uspravne ose, upravo ono kretanje koje vozilo provodi kroz krivinu. AYC ovim skretanjem upravlja namerno. U zadnji diferencijal ugrađen je hidraulično pokretan sklop kvačila, kojim upravlja elektronska jedinica koja čita ugao upravljača, gas, bočno ubrzanje, brzinu skretanja i pojedinačne brzine točkova. Na osnovu tih podataka upravljač može u realnom vremenu, dok vozilo prolazi kroz krivinu, da pošalje više momenta na spoljašnji zadnji točak a manje na unutrašnji, ili obrnuto.

Dejstvo snažnijeg pogona spoljašnjeg zadnjeg točka u odnosu na unutrašnji jeste stvaranje obrtnog momenta, momenta skretanja, koji pomaže da se vozilo uvije u krivinu u pravcu u kome vozač želi da ide. U praksi to znači da se prednji deo odlučnije uvlači, vozilo prati željenu putanju uz manje napora na upravljaču, a hronično podupravljanje koje muči snažne automobile sa pogonom na sva četiri točka osetno se smanjuje. Vozač oseća vozilo koje se oštro uvodi u krivinu i može da prenese snagu na izlazu iz nje bez izguravanja napolje.

AYC se razvijao kroz uzastopne generacije Evolutiona, počevši kao sistem koji je prvenstveno preraspodeljivao moment levo-desno, da bi se kasnije razvio u sofisticiraniji Super AYC, koji je koristio planetarni diferencijal sposoban da prenese veći udeo momenta i deluje odlučnije. Po pravilu je bio povezan sa ostalom elektronikom šasije vozila, uključujući aktivni centralni diferencijal i sisteme stabilnosti i prianjanja zasnovane na kočenju, kako bi upravljao raspodelom pogona napred-nazad jednako kao i preko zadnje osovine.

Uprkos svoj svojoj briljantnosti, AYC je bio složen i specijalizovan deo opreme. Hidraulično pokretanje i namenski diferencijal povećavali su cenu, masu i zahteve za održavanjem, a sistem je bio izrazito prestižna odlika, a ne nešto namenjeno običnim automobilima. Njegova kalibracija bila je fino podešena prema relijskom karakteru Evolutiona i deo je onoga što je to vozilo činilo posebnim.

Istorijski, AYC se smatra uticajnim pretečom sistema usmeravanja momenta koji su danas česti u visokoučinskim automobilima, bilo da se ostvaruju kroz diferencijale sa kvačilima, dvostruka kvačila zadnjeg pogonskog sklopa ili selektivno kočenje. Blisko je povezan sa širim pojmom usmeravanja obrtnog momenta, sa pojmom skretanja kojim tako neposredno upravlja, sa elektronskom kontrolom stabilnosti koja skretanjem upravlja kočenjem i sa samoblokirajućim diferencijalom čije prednosti u prianjanju proširuje aktivnom inteligencijom.