Karter (kućište radilice)

Karter je donji deo motora sa unutrašnjim sagorevanjem koji smešta radilicu i čini noseću osnovu bloka motora. Postoji da bi pružio krutu, zaptivenu komoru u kojoj radilica može da se obrće, da bi primao opterećenja nastala dok klipovi pokreću radilicu i da bi sadržao i upravljao motornim uljem za podmazivanje. U suštini je glavno kućište motora: deo prema kome se referenciraju blok cilindara iznad i korito za ulje ispod.

Kod ogromne većine savremenih motora karter je liven u jednom komadu sa blokom cilindara, te dvoje zajedno čine sklop bloka cilindara i kartera, sa cilindrima koji se uzdižu iznad i komorom radilice ispod. Radilicu po dužini oslanjaju glavni ležajevi, čije donje polovine drže kape glavnih ležajeva ili, kod krućih izvedbi, jednodelni lestvičasti okvir odnosno postolje zavrnuto u dno kartera. Ovi ležajevi precizno pozicioniraju radilicu i primaju ogromne, promenljive sile koje se preko klipnjača prenose nadole od klipova, pa karter mora biti čvrst i dimenzionalno stabilan.

Karter takođe zaptiva i sadrži donji deo motora. Ulje bačeno sa ležajeva i ono koje se sliva iz glave motora skuplja se u koritu ispod njega, a zaptivači ulja na prednjem i zadnjem kraju radilice sprečavaju curenje na mestima gde vratilo izlazi da pokrene razvodni mehanizam i menjač. Oblik komore i unutrašnje pregrade protiv zapenjenja ulja utiču na to kako obrtni sklop deluje sa uljem, pogađajući i podmazivanje i otpor trenja.

Definišuća praktična osobina je provetravanje kartera. Tokom sagorevanja mala količina gasa neminovno prodre pored klipnih prstenova u karter, pojava poznata kao proboj gasova (blow-by), koja podiže pritisak i zagađuje ulje gorivom, vodom i nusproizvodima sagorevanja. Sistem prinudnog provetravanja kartera (PCV) izvlači te gasove i sprovodi ih nazad u usis da bi sagoreli, čime se rasterećuje pritisak, štite zaptivači i smanjuje emisija, zamenjujući stariju praksu njihovog prostog ispuštanja u atmosferu.

Sa stanovišta održavanja, zdravlje provetravanja kartera važnije je od samog odlivka, koji retko otkazuje. Zapušen PCV ventil ili odušak mogu izazvati porast pritiska, koji potiskuje ulje pored zaptivača i zaptivki i dovodi do curenja, dok je prekomeran proboj gasova često simptom istrošenih prstenova ili cilindara. Ulje koje karter sadrži mora se menjati u propisanim intervalima jer se u njemu nakupljaju zagađivači.

Karter je usko povezan sa komponentama kojima služi: smešta radilicu, koju preko klipnjača pokreću klipovi, a kao donja struktura bloka osnovni je element motora sa unutrašnjim sagorevanjem.