Klip

Klip je cilindrična komponenta koja klizi gore-dole unutar cilindra motora i deo je koji najneposrednije pretvara energiju gorećeg goriva u mehaničko kretanje. Kada se smeša vazduha i goriva iznad njega zapali, naglo šireći gasovi velikom silom pritiskaju čelo klipa i potiskuju ga niz cilindar. To pravolinijsko kretanje prva je karika u lancu koji na kraju okreće točkove.

Klip ne deluje sam, već kao deo usko usaglašenog sklopa. Njegov potisak naniže prenosi se kroz klipnjaču, koja je za klip spojena osovinicom klipa što prolazi kroz uležištenja u donjem delu klipa. Donji kraj klipnjače pričvršćen je za kolenasto vratilo, čiji zakošeni rukavci pretvaraju pravolinijsko kretanje klipa u obrtanje. U višecilindarskom motoru klipovi se dižu i spuštaju u precizno usklađenom redosledu tako da se radni taktovi preklapaju, a kolenasto vratilo okreće ravnomerno.

Zaptivanje je presudno za rad klipa, a to je zadatak klipnih prstenova koji sede u žlebovima obrađenim po njegovom obimu. Gornji kompresioni prstenovi sprečavaju da gasovi sagorevanja pod visokim pritiskom procure pored klipa u karter, čime bi se gubila snaga, dok donji uljni prsten skida višak maziva sa zida cilindra i vraća ga u korito, ostavljajući samo tanak sloj za podmazivanje. Istrošeni prstenovi odaju se gubitkom kompresije i sagorevanjem ulja.

Većina savremenih klipova livena je ili kovana od aluminijumske legure, izabrane zato što je laka i delotvorno odvodi toplotu sa čela, što je važno jer klip podnosi izuzetne i naglo promenljive temperature i ubrzanja. Kovani klipovi su čvršći i preovladavaju u motorima visokih performansi i sa turbopunjačem, dok su liveni jeftiniji i dovoljni za uobičajenu upotrebu. Čelo se može oblikovati udubljenjima ili usecima za ventile kako bi se upravljalo geometrijom komore za sagorevanje i izbeglo udaranje u ventile.

Zapremina koju klip opiše dok putuje od donje do gornje tačke svog hoda određuje radnu zapreminu tog cilindra, a sabiranje toga po svim cilindrima daje ukupnu zapreminu motora, jednu od najosnovnijih specifikacija motora. Položaj klipa u gornjoj tački njegovog hoda u odnosu na zapreminu komore takođe pomaže u određivanju stepena kompresije, koji snažno utiče na efikasnost i na gorivo koje motor zahteva.

U praktičnom smislu klip je potrošni deo koji radi u surovom okruženju, a njegovo stanje, zajedno sa stanjem prstenova i samog cilindra, ključni je pokazatelj kondicije motora. Razumevanje klipa razjašnjava kako radi motor sa unutrašnjim sagorevanjem, jer je klip pokretno srce u kome pritisak postaje snaga.