Kontrola dinamike vozila (VDC)

Kontrola dinamike vozila, skraćeno VDC, jeste trgovački naziv koji koristi nekoliko proizvođača, najpoznatije Nissan i Subaru, za ono što se uopšteno zna kao elektronska kontrola stabilnosti. Funkcija je istovetna sistemima koje drugi proizvođači označavaju kao ESC, ESP, VSC ili DSC: otkriva kada automobil počinje da proklizava ili skreće sa putanje koju vozač namerava i samostalno interveniše kako bi ga vratio pod kontrolu. Različiti nazivi odražavaju marketing, a ne neku suštinsku razliku u nameni.

Sistem se oslanja na skup senzora koji neprekidno javljaju šta automobil radi. Senzor ugla upravljača beleži kuda vozač usmerava prednje točkove, dok senzor ugaone brzine skretanja i senzor bočnog ubrzanja mere kako se automobil zapravo okreće i klizi, a senzori brzine točkova prate svaki točak ponaosob. Upravljačka jedinica mnogo puta u sekundi upoređuje smer koji vozač namerava sa stvarnim ponašanjem vozila, pa kada se to dvoje razdvoji preko određenog praga, zaključuje da automobil gubi prianjanje.

Da bi ispravio proklizavanje, VDC primenjuje kočnice na pojedinačne točkove i, ako je potrebno, smanjuje snagu motora. Ako automobil ima podupravljanje, odnosno klizi širom od krivine, sistem može da prikoči unutrašnji zadnji točak kako bi vratio prednji deo ka unutra; ako ima preupravljanje, sa zadnjim delom koji izleće, prikočiće spoljašnji prednji točak da bi stvorio suprotan obrtni moment. Pošto su ove intervencije precizne i usmerene na pojedinačan točak, vozač može osetiti tek slabo pulsiranje kroz pedalu i treperenje signalne lampice dok automobil tiho ostaje na zadatoj putanji. Kontrola proklizavanja, koja sprečava pogonske točkove da se vrte pri ubrzavanju, ugrađena je u isti sistem, jer koristi iste kočnice i iste poluge upravljanja motorom.

Bezbednosna opravdanost ovakvih sistema dobro je utvrđena, a kontrola stabilnosti ove vrste obavezna je na novim putničkim automobilima u Evropskoj uniji od 2014. godine, kao i na mnogim drugim tržištima, nakon što su istraživanja povezala njenu primenu sa znatnim smanjenjem broja smrtonosnih udesa sa jednim vozilom. Time što drži automobil usklađenim sa upravljačkim zahtevom vozača tokom naglih skretanja, na mokrom ili zaleđenom putu ili pri naglom izbegavanju, VDC sprečava gubitak kontrole koji vodi u vrtenje i prevrtanje.

Vredi razumeti i šta VDC ne može. Radi u granicama raspoloživog prianjanja i zakona fizike; može da ubrza vraćanje pod kontrolu i kupi vreme, ali ne može učiniti da automobil prolazi kroz krivinu brže nego što gume dozvoljavaju niti da spasi manevar pokušan daleko prebrzo. Funkcionalno je zamenljiv sa ESC, VSC i DSC, a kao osnovne alate koristi antiblokirajuće kočenje i kontrolu proklizavanja, dok ga naprednije arhitekture mogu uklopiti u objedinjeni kontroler šasije koji usklađuje stabilnost sa upravljanjem i ostalim sistemima.